دانلود رایگان بررسی تأثیر بازی گروهی و باقاعده در رشد اجتماعی دختران 4 تا 5 ساله مدارس آمادگی منطقه 7 تهران بر اساس تست رشد اجتماعی وایلند

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

توجه : این فایل به صورت فایل ورد (Word) ارائه میگردد و قابل تغییر می باشد


بخشی از متن دانلود رایگان بررسی تأثیر بازی گروهی و باقاعده در رشد اجتماعی دختران 4 تا 5 ساله مدارس آمادگی منطقه 7 تهران بر اساس تست رشد اجتماعی وایلند :

چكیده:

در این تحقیق به بررسی اثرا ت بازی گروهی و با قاعده در رشد اجتماعی دختران 4 تا 5 ساله مدارس آمادگی شهر تهران پرداخته شد، بدین ترتیب پس از تدوین سوال و فرضیه دال بر اثبات ثبت بازی درمهد كودك بخصوص بازی گروهی و باقاعده درمهد كودك بر میزان رشد اجتماعی، بررسی مباحث نطری و بخصوص نظری وایلند درمحیط رشد اجتماعی تأكید شد، پس از آن تعداد و 60 نفر به عنوان نمونه تحقیق به صورت تصادفی با روش نمونه­گیری خوشه­ای گزینش شدند و از پرسشنامه وایلند بر روی آنها اجرا گردید. سپس از طریق آزمونt استیودنت گروههای مستقل با آزمون فرضیه تحقیق پرداخته شد و مشخص گردید كه میانگین رشد اجتماعی كودكی یا كودكانی كه درمهد كودك بازی گروهی و با قاعده انجام می­دهند درمقایسه با كودكانی كه در مهد كودك بازی گروهی و با قاعده انجام نمی­دهند، بالاتر است و این تفاوت ازلحاظ آماری در سطح 1 0 / 0 * معنا دار می­باشد. بنابراین می­توان نتیجه­گیری نمود كه بازی گروهی و با قاعده درمهد كودك می­توان تأثیر مثبتی را در افزایش رشد اجتماعی كودكان ایفا نماید.

دانلود رایگان بررسی تأثیر بازی گروهی و باقاعده در رشد اجتماعی دختران 4 تا 5 ساله مدارس آمادگی منطقه 7 تهران بر اساس تست رشد اجتماعی وایلند
فهرست

عنوان صفحه

فصل اول 1

موضوع 1

مقدمه 4

بیان مسئله 5

ضرورت پژوهش 6

هدف پژوهش 6

فرضیه 7

تعاریف مفهومی و عملیاتی 7

فصل دوم

تاریخچه بازی 9

اشاره­ای گذراند با تاریخچه روانشناسی كودك 10

بازی از دیدگاه اسلام 11

بازی از نظر قرآن 12

بازی در كردار و گفتار معصومین 13

بازی از دید روانشناسی قدیم 14

بازی از دید روانشناسی جدید 15

تعریف بازی و فرق آن با كار 16

بازی و رشد اجتماعی 19

ارزش بازی برای كودكان 25

شرط مقررات خوب و جامع 26

فوائد بازی 27 چرابازی برای رشد كودكان ضرورت دارد؟ 28

انواع بازی 29

بازی سمبلیك 31

بازی و بیان كلامی 32

عوامل مؤثر در بازی 33

رشد اجتماعی كودك 35

رفتار اجتماعی كودك 37

اصول رشد شناختی اجتماعی كودك 41

مراحل رشد ذهنی اجتماعی كودك كودكستانی و مهد كودكی 42

بازی درمانی 44

فصل سوم

جامعه آماری 48

نمونه و روش نمونه گیری 48

روش جمع آوری اطلاعات 48

ابزار پژوهش 49

روشهای آماری 49

نمره گذاری 51

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل اطلاعات به دست آمده ازپیمایش 52

توصیفی و استنباطی 53

بحث و نتیجه­گیری 64

خلاصه 65

یافته های اساسی مربوط به فرضیههای تحقیق 66

محدودیتهای تحقیق 67

پیشنهادات تحقیق 67

منابع 69

ضمائم 70

فصل اول:

موضوع

مقدمه

بیان مسئله

ضرورت پژوهش

هدف پژوهش

فرضیه

تعریف مفهومی و عملیاتی

موضوع: دانلود رایگان بررسی تأثیر بازی گروهی و باقاعده در رشد اجتماعی دختران 4 تا 5 ساله مدارس آمادگی منطقه 7 تهران بر اساس تست رشد اجتماعی وایلند.

مقدمه:

بازی كه به معنی تلاش و فعالیت لذت بخش و خوشایند و تفریح است برای رشد همه جانبه كودك ضرورت تام دارد. كودك از طریق بازی احساسات و رویاهای خود را بروز می­دهد. استعدادهایش راشكوفا می­سازد، كنترل به موقع اعمال و حركات را می­آموزد، بر تجاربش می­افزاید، دنیای درون و اسرار و مشكلاتش را بارز می­سازد و انرژی ذخیره شده خویش راهر جهت مطلوب به مصرف می­رساند. كودك از طریق بازیها، مشكلات و همكاری و رعایت حقوق دیگران و قوانین اجتماعی را یاد می­گیرند. (شفیع آبادی، 1372 ) .

كودكان خردسال نمی­توانند افكار و عقاید و احساسات خود را به وضوح ازطریق كلمات و گفتار بیان كنند. بازی بخش عمده­ای از زندگی كودك پیش دبستانی را تشكیل می­دهد و باعث رشد شخصیت او می­گردد. موجبات شادی و لذت و انبساط خاطر كودك را فراهم می­كند. همكاری و نوع دوستی و اطلاعات و قوانین را به كودك یاد می­دهد، دامنه تجسم و قصور او را می­گستراند و كودك را به مشاغل گوناگون آشنا می­سازد. (قاضی، 1370 ) .

بنابه اظهار كارل[1]، گروهی یكی از روانشناسان بزرگ سوئیسی، بازی كودكان مقدمه ای برای كوششهای آینده و آماده شدن برای زندگی آینده است. بدان سان كه درآن جدی بودن زندگی بزرگسالات بر دوش كودك سنگینی نمی­كند. او می­گوید دربازی پلیس و ژاندارم كودكی كه نقش ژاندارم را می­آفریند و به دستگیری دردی می­رود، گذشته از این كه نیروی جهانی او توسعه می­یابد به تأثیر اصل اخلاقی و اجتماعی نیز می­پردازد و در ضمن وظایف و حدود اختیارات این شغل رانیز می­آموزد. به عكس كودكی كه نقش دزد را بازی می­كند، با دستگیر شدن و پذیرفتن گوشمالی و در واقع زشتی دزدی را می­پذیرد و به اجرای عدالت اجتماعی احترام می­گذارد، به هر حال از دیدگاه گروهی، هدف بازی در خود نرفته است و بازی نمایانگر زندگی و فعالیت آزاد كودك بوده، در حقیقت او را برای اجرای كارها و وظیفه های سنگین آینده خود آماده می­سازد(بهرامی ، 1370)

. در كتاب روان شناسی درمانی آلفرد، آدلر[2] كه درسال 1907 نوشته شده است بازی به معنای ارضاء غیر واقعی (بیرون از حد حقیقت ) اجمالی مانند برتری جویی و خود نمایی تفسیر شده است و آدلرانیها را سر آغازی برای بیان گذاری ابتدایی ترین و اندیشه آدمی تلقی می­كند. برتری جویی و خود نمایی در سال های كودكی امكان می­دهد كه امیال فرد را به سادگی نشان داده و آنها ر اآرام سازند. بدین معنی كه كودكان خردسال در بازیهای خویش واقعیت را با توجه به خواستهای خویش دگرگون جلوه می­دهند. زیرا دانش لازم برای پیروی از حقیقت دارند و به این ترتیب ناتوانی و * خود را بر طرف می­سازند.روشن است كه آنچه را كه بزرگسالان ارضاء غیر واقعی می­نامند برای كودكان مفهوم ارضاء واقعی میل خود نمایی و برتری جویی ر ادارا می­باشد. (قشلاقی، 1356 ).

روان شناسان امروزی همه بر آنند كه كودك بر اساس نیازهای درونی به بازی می­پردازند ، و فعالیتها و كوشش های آگاه یا ناخود گاه وی به منظور آماده ساختن خویش برای زندگی آینده است البته ممكن است از بازی نكات سودمندی فراگیرد كه بعداً در زندگی وی به كار آینده. لكن به دست آوردن تجربه و مهارت، یك نتیجه فرعی بازی است و هدف اساسی به شمار نمی­رود. در نتیجه با توجه به نظریات علمای تعلیم و تربیت، توجه و ایجاد امكانات برای بازی ،به كودكان فرصت می­دهند تا بهتر یاد بگیرند. بنابر این بازی می­توان، تقریباً به تمام هدفهای تربیتی از قبیل رشد بدنی و ذهنی، فهم عمومی و تربیت اجتماعی و اخلاقی كودك كمك كند. تربیت بنیاد بشریت است. تربیت كوران رابینا ، لنگان راتوانا، خود خواهان را مردم دوست و نابشرها را بشر می­سازد. كودكان خود را چنان تربیت كنید كه بنیان گذار زندگی نو وخادم بشریت باشد. روسو[3] می­گوید:«طبیعت انسان را نیكو خلق كرده و لی جامعه او را شریر تربیت نموده طبیعت انسان را آزاد آفریده لیكن جامعه او را بنده گردانیده طبیعت انسان را خوشبخت ایجاد كرده ولی جامعه او رابدبخت كرده است نسبت به عالم طبیعت به جامعه مثل نسبت خیر است به شر. تربیت عبارتست از ، اعمالی كه موجب تجلی شخصیت انسانی و بروز تمایلات و عواطف عالی بشری است. پایه­های زندگی خود برروی چگونگی آموزش و پرورش كودكان قرار دارد. یكی از عواملی كه در تربیت كودك مهم است ، محیط و هم صحبتان و مراودههای اجتماعی كودك است چون بشیر با كودكان همسال خود مشغول بازی و اعمال كودكانه است. مطمئناً عادات و اخلاق دیگران دراو موثر خواهد بود. روح كودك پاك است و برای گرفتن هرنقشی آماده پس در اثر روان اجتماعی نادرست ممكن است به زودی نا پاك گردد. بنابر این یكی از مسائلی كه در تربیت كودكان اهمیت دارد بازی و تفریحات و سرگرمیهای اوست. پیاژه[4]، رشد اجتماعی كودك را به 3 مرحله تقسیم می­كند: مرحله نخست كودك خود محور یا خود میان بینی است. مرحله دوم كودك كوشش می­كند روابط اجتماعی واقعی بر قرار كند. مرحله سوم داد و ستد اجتماعی به وجود می­آید با دیگران رفتار احترام آمیز دارد.(پارسا، 1371 ) .

رابطه عاطفی بین كودكان و اطرافیان، مخصوصاً با مادر دراولین سال زندگی دررشد اجتماعی او نقش تعیین كننده­ای دارد. نحوه ارضاء نیازهای كودك زیر بنای نگرش وی را در آینده نسبت به دیگران می­سازد. كودك به تدریج و ضمن ارتباط با دیگرا ن به مهارتهای اجتماعی خود می­افزاید و علیرغم دوره اول كودكی كه همبازی ها نقش چندانی در زندگی كودك ندارد، در دوره پیش دبستانی دوستان تأثیر بسزایی در رشد اجتماعی كودك دارند و مهارتهای اجتماعی كودك راافزایش می­دهند. كودك دراین مكان ها به تجربه و یادگیری می­پردازد و روشهای ارتباط با دیگران را فرا می­گیرد و به نقاط ضعف و قدرت خود پی می­برند. (شفیع آبادی، 1372 ) .

از 2 تا 4 سالگی كودكان كه در آغاز افرادی غیر اجتماعی هستند به افراد اجتماعی تبدیل می­شوند. كودك در اثر بازی با كودكان دیگر یعنی از راه مشاركت در فعالیتهای آنان و دادن و گرفتن اسباب بازیها، در اندك زمان روح سازگاری دراو پدیدارمی­شود. همچنین او از راه تقلید كردار و گفتار همچنان های همبازیش می­كوشد خود را به شكل آنان در آورده و مطابق با الگوی قابل قبول گروه خود رفتار كند. (پارسا، 1371 ) .

نخستین رشد اجتماعی اندكی پس از تولد كودك آغاز می­شود و شامل آموزش های گوناگون است سپس زبان آموزی به تدریج انجام می­شود. كودك در سنین 5 تا 6 سالگی دچار دگرگونی های فراوانی در روابط با كودكان دیگر، با پدر و مادر و بزرگسالان می­شود، این دوره از لحاظ اجتماعی و سازگاری كودك در آینده چنان اهمیت دارد كه باید دوره اصلاح و تصحیح رفتار اجتماعی كودكان نامید. در این دوره برای رشد كودك وجود كودكان دیگر از اهمیت فراوانی بر خورداراست و آرامش روانی او هنگامی تأمین می­شود كه افراد گروه او را پذیرفته باشند. به تدریج كه طرز رفتار و ارتباط با دیگران را در می­یابد،نظرش درباره خودش بهتر می­شود و در نتیجه در كارهایش توفیق بیشتری بدست می­آورد. (پارسا،1371 )

بیان مسئله:

از آنجا كه به نظر می­رسد كه كودك در سالهای اولیه زندگی به شخصیت خود پی می­برد و این شناخت را در خلال حركات وی می­توان دید، تربیت و تعلیم صحیح می­تواند در این میان مؤثر واقع شود. یكی از بهترین وسایلی كه می­توان آموزش و تربیت را ایجاد كند، بازی است. كودك در خلال بازی به كشف محیط خود می­پردازد و ازطریق بازی نخستین گامها را برای ایجاد اجتماعی شدن بر می­دارد. او همكاری و تعاون با گروه را می­آموزد، یاد می­گیرد كه چگونه بر دیگران تأثیر بگذارد و چگونه از دیگران تأثیر پذیرد. بازی كودك را از افسردگی و خمودی خارج كرده و باعث شركت وی درگروه می­شود و به او یاد می­دهد كه برای پذیرش و موفقیت درگروه باید چه تواناییهایی داشته باشد و چگونه می­تواند ازتوانایی دیگران برای رفع نیاز خود و نیاز دیگران استفاده كند. بازیها در اجتماعی شدن كودكان سهم بسزایی دارد. اطفال اغلب برای اولین باز از راه بازیهای دسته جمعی خود به ارزش كودكان دیگر كه بدون آنها بازی مقدور نیست پی می­برد. به وسیله بازی آنها یادمی­گیرند كه چگونه یكدیگر را قبول داشته باشند، درباره قوانین بازی توافق كننده و دسته جمعی بر گروه رقیب پیروز شوند. مفهوم همكاری و پیروزی و شكست ، هم چشمی وبرتری طلبی اغلب در این دوره ازورای بازیهای البته جمعی استنباط می­شوند و به رشد لازم می­رسند از طرف دیگر بازیهای چون ، آشپزی ، خانه داری، دكتر بازی و غیره باعث آمادگی كودك برای احراز شغلی در آینده و تفهیم نظامی اجتماعی می­شوند. با توجه به این مطالب سوالی كه در اینجا مطرح می­شود، این است كه آیا بازی دسته جمعی و با قاعده در مهد كود ك كه تحت نظر مربی است، باعث افزایش رشد اجتماعی می­شود؟

ضرورت پژوهش:

بر هیچ كس پوشیده نیست كه عدم وجود امكانات لازم برای كودكان در هرسنی، ازرشد مناسب و لازم آنها دران سن جلوگیری یا آن راكند می­سازد.بدین ترتیب درصورتی كه محیط دوران كودكی جهت پرورش و باروری جنبه اجتماعی كودك به اندازه كافی غنی نباشد، كودك درآینده فردی منزوی و گوشه گیر بار آمده ویاجهت ابزار وجود خویش و بودن درگروه هموار به افراد قویتر در این زمینه ها وابسته می­شود و با انتخاب شخصیت اتكایی و وابسته می­كوشد ضعف های خود را نسبت الگویی كه بر می­گزیند مخفی سازد و چون بازی و بخصوص بازیهای گروهی و با قواعد برای كودكان 5 تا 6 ساله (دوران پیش دبستانی ) در آماده سازی آنها جهت شركت در روابط اجتماعی آینده نقش مهمی ایفا می­نماید. لذا تحقیق حاضر به انعكاس اهمیت آن در زشد اجتماعی كودكان به والدین و مربیان خواهد پرداخت و اهمیت آن ، این است كه به معلمان و مربیان و والدین كمك كند تا با استفاده از وسایل بازی و اهمیت دادن به بازیهای گروهی كودكان و دادن نقشهای اجتماهی در حین بازی به آنها به اجتماعی شدن آنها كمك كنند.

هدف پژوهش:

واضح است كه كودكان درخلال بازیهای گروهی، انعطاف پذیری، نوبت گرفتن و اجتماعی شدن را تجربه می­كنند و رضایت خود را تاگرفتن نتیجه به تأخیر می­اندازد و با صبر و استقامت و انتظار كشیدن را درخود تقویت می­كنند. به این ترتیب بازی هایی كه كودك درآن به صورت گروهی بازی می­كند او را مجبور به رعایت نكات اجتماعی می­كند. البته در ابتدا كودك ازنقش دیگران كه با او بازی می­كنند آگاه نیست و در خلال بازی با آنها ، تمام قوانیش متمركز به خودش می­باشد ولی به مرور به نقش آن افراد پی برده و یاد خواهد گرفت كه چگونه با غریبه ها رابطه برقرار كرده و آنها را به بازی دعوت و مسائلی را كه یك بازی مطرح می­كند به كمك آنها حل نماید. پس در خلال بازی گروهی كه كودك مفاهیم صبر و حوصله ، احترام به حقوق دیگران، افزایش اعتماد به نفس ، پیروزی و شكست و مانند آن را یاد خواهد گرفت . به طوری كه بامشاهده بازی كودك می­توان به میزان فعالیت اجتماعی او پی برد. با توجه به مطالب مذكور تحقیق حاضر در نظر دارد تفاوت رشد اجتماعی كودكان را از طریق تفاوت موجود درنوع بازیهایشان (بازیهای گروهی و باقاعده با بازیهای فردی یا چند نفره بدون قاعده ) مورد سنجش قرار دهد و چون اغلب بازیهای گروهی منظم درمهد كودك با نظارت مربی انجام می­گردد لذا دو گروهی كه در این تحقیق جهت رسیدن به هدف پژوهش حاضر مورد استفاده قرار می­گیرند، از بین كودكان مهد كودك رو، و كسانی كه به مهد كودك نیمی­روند ، انتخاب می­گردند. درصورتی كه فرضیه تحقیق كه مدعی وجود ارتباط بین میزا ن بازی دختران 4 تا 5 ساله و رشد اجتماعی آنان می­باشد،مورد تأیید قراربگیرد،درآن صورت می­توان با استفاده از بازیهای و افزایش كمیت و كیفیت آنها در رفع مشكلات موجود در روابط اجتماعی كودكان استفاده نمود . همچنین با افزایش آگاهی والدین از نقش و اهمیت بازیها می­توان از آنها جهت كاربرد بازیهای مناسب سن كودكانشان بهره گرفت.

فرضیه پژوهش:

1 – بازیهای گروهی و باقاعده كه تحت نظر مربی در مهدهای كودك انجام می­گیرد به طور معنی داری باعث افزایش رشد اجتماعی دختران می­شود.

تعاریف مفهومی و عملیاتی واژه­ها:

مفهومی:

بازی عبارتست از فعالیتی كه بدون وجود نیروی خارجی (زور و اجبار ) و كاملاً اختیاری و بدون هدف و منظور خاصی انجام داده می­شود، به طوری كه انجام آن سبب لذت و آرامش می­شود.برای كودكان بازی یك راه میان بر برای دست یابی به مسائل دنیا است. بازی عبارت است ، از خود، بدون ترس. (طباطبایی نیا، 1366 ).

رشد اجتماعی عبارت است از ، توانایی كودك برای ایجاد روابط نیكو با دیگران و همكاری با آنان.و كودك تا زمانی كه به رشد عقلی نرسد، استعدادهای اجتماعی دروی پدیدار نمی­شود و نمی­توان مردم و محیط خود را بشناسد و باآنان رابطه بر قرار كند. (پارسا، 1371 ) .

مهد كودك = كودكان پیش از دبستان برای آموزش و نگهداری به آنجا سپرده می­شوند و از خدمات آموزش و پرورش استفاده می­كنند.(پارسا، 1371).

عملیاتی:

اجتماعی شدن، منظور نمراتی است كه فرد با كودك در تست وایلند به دست می­آورد. بازی، هر فعالیتی كه بوسیله آن انسان خود را از دنیای كار جدا می­كند.

فصل دوم:

تاریخچه بازی

اشاره­ای گذرا به تاریخچه روانشناسی كودك

بازی ار دیدگاه اسلام

بازی از دیدگاه اسلام

بازی از نظر قرآن

بازی در كردار و گفتار معصومین

بازی از دید روانشناسی قدیم

بازی از دید روانشناسی جدید

تعریف بازی و فرق آن با كار

بازی و رشد اجتماعی

ارزش بازی برای كودكان

شرط مقررات خوب و جامع

فوائد بازی

چرا بازی برای رشد كودكان ضرورت دارد؟

انواع بازی

بازی سمبلیك

بازی و بیان كلامی

عوامل مؤثر در بازی

رشداجتماعی كودك

رفتار اجتماعی كودك

اصول رشد شناختی اجتماعی كودك

مراحل رشد ذهنی اجتماعی كودك كودكستانی و مهد كودكی

بازی درمانی

تاریخچه بازی

شروع بازی را می­توان به گذشته های دور، حتی از بدو پیدایش انسان نسبت داد. در حقیقت بازی جزیی از زندگی انسان از بدو تولد تا زمان مرگ است و در كل تاریخچه بشریت مندرج . انسان از نظر فیزیولوژیكی نیاز به جنبش و حركت دارد و بازی جزمهم این جنبش و حركت است. انسان برای رشد ذهنی و اجتماعی خود نیاز به تفكر دارد و بازی خمیر مایه تفكر است. تشكیل اجتماعات اولیه بشری نحوه و شكل جدیدی از بازی را پدید آورده بازیهای گروهی به صورت بازیهای نمایش از عبادت ارواح و پرستش اشیاء گرفته تا رقص شكار و رقص جنگ، مجموعه­ای ازراههای بر آوردن نیازهای جسمانی و ذهنی افرادی فراهم گرداند. خواه به این مجموعه بازی نام دهیم و خواه نامی دیگر، دراصل مطلب تفاوت چندانی پدید نمی­آید. در ابتدای تاریخچه بشر، مواد و اشیاء خام و طبیعی به دست آمده از طبیعت بود. قطعه­ای سنگ، به دست گرفتن آن ، حركت دادن آن، و سر انجام غلتاندن یا پرتاب آن همه نوعی بازی محسوب می­گردید. رشد ذهنی یا اجتماعی انسان و تسلط پیش رونده او بر طبیعت امكان دست كاری در اشیاء طبیعی را به وجود می­آورد و از این زمان اشیایی به خواست انسان تغییر شكل دادند تا بتوانند اندیشه او را درشكل دهی به بازی غذای بیشتری بخشند و روح او راضی تر گردانند. از این زمانها آثاری دردست است. * روی دیواره نمادها و شاید آنها با مواد مورد نیازبازی به برداشت ها از قدمت بازی ارزش بیشتری خواهد بخشد. ابداع زمان در جهت انتقال اندیشه­ها و تشكیل جوامع بزرگتر بشری به علت آسانتر شدن راه تبادل اطلاعات ، بدعت جدیدتری دربازی به وجود آورد. در واقع این دوران آغازگر بازیهای خلاقانه تری است كه نیاز به استفاده از زبان و كلمات برای انجام آنها ضروری بود. (مظلوم، 1377 )

اشاره­ای گذرا به تاریخچه روان شناسی كودك

مطالعه علمی درباره رفتار كودكان سابقه چندانی ندارد و مطالعه علمی در این زمینه تازه آغاز شده است، قبلاً فلاسفه درباره اهمیت دوران كودكی و تأثیر آن در شخصیت انسان در بزرگسالی بحث و گفتگو كرده­اند. درقرن 19 داروین بیوگرافی كورك را منتشر كرد. اولین مطالعه جامع در زمینه رشد كودك در سال 1882 قرن 19 توسط پرایر حاصل مطالعات وی در كتاب هیجانی به نام «ذهن كودكـ » منتشر شده، پرایر[5] درباره بازتاب ها، تواناییهای حسی و رشد هیجانی و فرایندهای فكری كودك مطالبی نوشت و در واقع این كتاب در تاریخ روان شناسی كودك نقطه عطفی بوده است. در مطالعه كودكان، روشهای تجربی اهمیت زیادی پیدا كرده است. وچون كودكان نمی­توانند درباره حالات درونی خود سخن بگویند به كاربردن روشهای درون نگری بی اهمیت تلقی گردید. (مظلوم، 1377 ).

بازی از دیدگاه اسلام

كودك را باید تا هفت سال آزاد گذاشت و پس از آن در مدت هفت سال باید به تربیت و ادب اهتمام نمود. « حضرت علی »

بازی امری طبیعی و همانند نفس كشیدن برای كودك ضروری است. كودك موجودی زنده است و هر موجود

زنده باید فعال باشد، بازی برای كودك ، نوعی فعالیت و كار است .كودك ندانسته عاشق بازی است و شاید شدیدترین محرومیت برای او باشد كه از بازی محرومش كنند. كودك فطرتاً نیاز به بازی دارد. اسلام این آیین مقدس فطری نیز به نیاز طبیعی كودك توجه داشته و دستور داده كه او را آزاد بگذارند تا بازی كند و بر این عقیده كه بازی تلف كردن وقت نمی­باشد.رشد را به معنی دست یافتن به واقعیت های آفرینش گرفته اند. بر خلاف «فی » كه باز ماندن از واقعیتهای آفرینش و گم كردن آنهاست. اما ژرف اندیشان كه بهتر توانسته­اند به عمق معنی راه یابند می­گویند «رشد » عبارت است از این كه تنی داشته باشی در خدمت و دلی در معرفت و سری درمحبت . بدین ترتیب، مربیان، والدین و غیره باید طفل را در مسیری قرار دهند كه از رشد باز نماند. در انسان های بالغ و كودكان دانش­آموز این هدفها را از راه تقویت ایمان و فعالیتهای واقع­گرایانه به تفكر و عبادت ورزشی و بازی حاصل می­شود. اما در دوره اولیه كودكی راهی جز گرایش طفل به بازی وجود ندارد، او درضمن بازیهای مطلوب هم تنش برای خدمت آماده می­شود و هم اصل معرفت و محبت بار می­آید. به همین جهت است كه كودكی و بازی با عنایت به رهنمودهای اسلامی لازم و ملزوم یكدیگرند و اگر بازی را از كودك بگیرند تنها ازرشد محرومش می­كنند، بلكه حیات را هم از او می­گیرند، برای این كه كودك ضمن بازیهای كودكانه هر چه بهتر درمسیر رشد قرار بگیرد، لازم است كه مربیان بیشتر به بازیهای سازنده توجه كرده و باهدایت دقیق و صحیح از بازیهای كور و بی هدف و بی معنا جلوگیری كنند و یا لااقل آنها را كاهش دهند.

بازی از نظر قرآن

اغلب بازی در قرآن «لعب » در 5 آیه و اغلب با لغات فرض قبل از آن و «لهو» بعد از آن ، آمده است.

گاهی با هزواء و در همه آیات اشاره به یك مشغول كننده و بیشتر به معنی غرق شدن در امور زندگی می­باشد و چون قرآن راهنمای یك زندگی همراه با فكر و هدف است، بازی را نهی كرده است و آن را از كار جدا می­داند، مگر در مورد كودك كه به تدریج از احساس وادراك به تفكر و تكامل ذهنی عملی می­رسد. در سوره «یوسف » در گفتار برادران یوسف به پدرشان آمده است « یوسف رافردا با ما بفرست تا به جهد و بازی كند» حضرت یعقوب در مقابل این حرف منطقی آنان تسلیم می­شود ، یعنی با این كه پیامبر است به خود اجازه نمی­دهد به خاطر دل خود حضرت یوسف را از زندگی طبیعی باز دارد و به این ترتیب واگذاشتن كودك برای بازی یكی از خصوصیات اخلاقی انبیاء و روش تربیتی قرآن می­باشد.

بازی در كردار و گفتار معصومین

در گفتار یكی از معصومین آمده است كه « بگذار كودك بازی كند » و عملاً مردم در زندگی امام جعفر صادق (ع ) ، ما شاهد انواع بازیهای پرورش دهنده قوای عقلانی و جسمانی هستیم كه به عنوان الگوی پرورش در عمل و فرهنگ تربیتی اسلام می­توان از آنها نام برد كه دراین فرصت آن را بیان می­كنیم:

ازبازی ها دو بازی اختصاصی بدنی بود كه بعد به شهرهای دیگر كشیده شد. بازی اول كه جنبه آموزشی و تقویت ذهن را داشت و دوم جنبه حضور ذهن و توجه به هدف خاص داشتن.

بازی از دید روان شناسی قدیم

در قرن 19 این سئوال مطرح شد كه چرا بچه انسان با حیوان بازی می­كند.

اسكینر[6]: عقیده داشت منظور از بازی كودكان خارج نمودن نیروی اضافی است. لگدزدن، غلطیدن ، جیغ زدن و دویدن و بازیهای جمعی برای مصرف نیروهای اضافی است.

هال[7]: در رشد دوره كودكی تاریخ نژاد تكرار می­شود پس كودك با بازیهای مختلف لازمه به هر دوران از عصر حجر و از دوره مفرغ باید بگذرد.

ویلیام استون[8]: بازی یك غریزه برای رشد و نمو استعدادها و تمرین مقدماتی برای اعمال آینده است.

گال[9]: در نظریه معروف به نظریه غریزی می­گوید: بازی عبارت از تمایل موجود زنده برای رسیدن به غرایز قبل از آن كه میدان عمل پیدا كند.

فروبل[10]: این شخص را پیغمبر بازی می­دانند و اولین كسی است كه كودكستان را به وجود آورد زیرا او مدرسه خود را به باغ و كودكستان تبدیل نمود، وی معتقد بود كه بازی یكی از مواردی است كه كودك می­تواند یادبگیرد، كشف كند و كنجكاویش را ارضاء كند وی اقدام به تهیه وسایل بازی متعدد برای كودكان نمود. (آرین، 1370 ) .

بازی از دید روانشناسی جدید:

یكی از بر جسته ترین مطالبی كه در نظرات روان شناسان جدید به چشم می­خورد ، این است كه كودك با وسایل نسبتاً عادی در زندگی به بازی می­كشاند و دیگر این كه از طریق محسوسات به طور یكسان حواس پنجگانه ذهن او را پرورش می­دهند و مسئله دیگر این كه برای هر سنی وسایل و بازی های خاص انتخاب می­كند و نه دیرتر حسی را رشد می­دهند و سعی بر این است كه رشد سالم و همه جانبه در همه اعضاء و حواس ایجاد شود، اگرچه این نظر را روسو در كتاب اصیل در روان شناسی مترقی قدیمی بدین گونه ابراز داشته است . هر سن، هر حالت از حیات ، كمال بلوغ متناسب با خود رادارد كه مخصوص آن است ، آموزش و پرورش باید این پیشرفت را تسهیل كند و به كمال برساند. مجموع این پیروزیها كه سبب توفیق در كار تربیت می­شود اگر مرحله­ای از مراحل مورد غفلت قرارگیرد، فرصتی برای همیشه از دست رفته و اقدامات بعد سودی نخواهد داشت و نیز هر گاه تربیت قبل از پایان رشد متوقف گردد، شكست مربی هم از این هم بزرگتر خواهد شد ولی در روش جدید پرورش كودك بیشتر بر مبنای مشاهده و سپس راهنمایی است. دیگر این كه وسایل و انواع بازیهای برای رشد در مراحل مختلف وجود دارد ، یعنی رشد كودك از روی «عوامل عمده تكوینی » مراحل تربیت روشن می­گردد، و در هر دوره از ادوار رشد فعالیتها ، یعنی : در سالهای نخستین و زندگی فعالیت اعصاب حسی – حركتی درجه اول اهمیت قرار دارد. این تصوركه برای تربیت هر عامل عمده تكوینی زمان مشابهی وجود دارد ، بیشتر به تصور دورههای حساس است. ماریا مونته[11]، اهمیت آنها را ازلحاظ آموزش و پرورش نشان می­دهد، و می­توان گفت كه دورههای عمر تقریباً دوره بازی است و دوره دیگر حافظه است و دوره شرم و دوره شرورو هیجانات . البته غرض پیروان مكتب جدید تربیتی این نیست كه سنین عمر را بیش از اندازه به صورت منظور در آورند، بلكه این را معیاری برای شناختی حدود استعداد و كودك است.

تعریف بازی و فرق آن با كار:

دانشمندان مختلف ازبازی تعاریف مختلفی كرده­اند:

جانسون[12] عقیده دارد كه « دنیای بازی غریزه می­باشد ، به عبارت دیگر تمایلی است فطری كه در موقع تولد در كودكان موجود است ».

پارملی[13] معتقد است كه «بازی عبارت است از صرف نیرو و بخاطر تفریح و خوش آیندی .بدون در نظر داشتن هدف و فواید آن » .

پاتریك[14] بازی ر ااینطور تعریف می­كند:« بازی عبارت است از عملی آزاد خود به خودی كه هدفش در خودش است» .

هال می­گوید:«بازی عبارت است از عاداتی كه در نسلهای سابق به یك صورت ابتدایی و بدون هدف موجود بوده و بعد با عقاب منتقل گردیده و چنان كه بعد خواهیم دید، این عقیده به نام آتارسیسم خوانده می­شود».

عكس­العملهایی كه بازی نام دارد حركاتی هستند كه خودبه خود آزادانه از شخص ناشی می­شوند . بازی عبارت است از عكس­العمل كودك در برابر عوامل محیطی و این فعالیت خوش آیند، وقتی موجب رضایت خاطر است كه كودك برای بازی خود دلیل ندارد و از آن بهره برداری نمی­خواهد بلكه آزادانه با خوشحالی به بازی می­پردازد . بازی به هر شكلی كه باشد میل شدید خود را به آزادی عمل ارضاء می­كند. بازی را می­توان به منزله فعالیتی دانست كه شخص هنگام آزادی می­توان به میل خویش بدان مبادرت ورزد یا به عبارت دیگر عملی كه بدون مانع از روی میل صورت می­گیرد ، این تمایل در كودك فطری است و لزومی ندارد كه آموخته شود زیرا آنها خود به خود به كارهایی كه برایشان نشاط انگیزه است، اقدام می­كنند. (آرین، 1370 ).

دردوران كودكی بازی جنبه غیر رسمی از دوران بلوغ دارد. باافزایش سن كودك از تعداد فعالیتهای تفریحی كاسته می­شود و به تدریج كه شخص مراحل رشد را می­پیماید بازی هایش از صورت ساده اولیه خارج شده تركیب و پیچیدگی پیدا می­كند و از بازیهای سالهای قبل صرف نظر می­كند. در اصطلاح روان شناسی بازی عبارت است از رفتار ذهنی یعنی طرز قضاوت شخص كه فلان عمل را بازی یا كار تلقی نماید چنان كه در یك زمان كاراست در زمان دیگر بازی است . طرز تلقی و انفعالات درونی هر كس در كار را تعیین می­كنند. این است كه آن عمل كار یا بازی محسوب شود. بنابر این حد فاصل بین بازی و كار نمی­توان قائل شد هر فعالیتی می­تواند كار یا بازی باشد بر حسب اینكه عامل از تعقیب آن چه منظوری داشته باشد.

سلسله اعمال عصبی كه باعث درك و تشخیص منظور می­شود و باعث قدرت در بازی است رشد می­كنند. كودكان و بزرگان بازی می­كنند به این كه خود به خود رضایت خاطر اعصاب را كه احتیاج به استراحت دارند فراهم آورند پس بازی جزء طبیعت ذاتی هر كسی است. یكی از اختلافات بین بازی و كاراین است كه چون بازی امر غریزی و فطری است فشار و اجبار مداخله ندارد و امری است اختیاری و نوعی عادت به شمار می­رود. از این رو فی نفسه لذت بخش است و آسانتر از كار است ولی كار چون به خودی خود لذت ندارد غالباً همراه با اجبار است. دوم این كه بازی فعالیت بیشتری نسبت به كار دارد ولی آسانتر و خوش آیندتر از آن است به همین جهت خستگی كمتری ایجاد می­كند.

اختلاف دیگر بازی در رشد بیش از كار مؤثر است. زیرا بیشتر با احتیاجات در تمایلات فطری مطابقت دارد بنابراین بیش از هر روشی برای فعالیت جسمی و فكری مناسبتر است. فرق دیگر این كه در بازی تقریباًتوجه به یك جا و خود به خودی معطوف می­شود بنابراین انرژی كمتری مصرف می­شود.

اختلاف دیگر این كه قائلند این است كه كار را به عمل فكری و بازی رابه فعالیت جسمی تعبیر می­كنند اما این تعبیر به كلی غلط است و باموازین عملی مطابقت ندارند. زیرا ممكن است اعمال فكری به اندازه اعمال بدنی تولید رضایت خاطر كند و به همان اندازه متضمن مقصود و منظور باشد.علم فیزیولوژی معلوم می­دارد كه هر پاسخ یا عكس­العملی شامل كار اعصاب و عضلات و غدد است پس دلیلی نیست كه بازی و كار از لحاظ اعمال فیزیولوژی فرقی با هم داشته باشد.

اختلاف دیگری كه بین دو است كه بازی مقدم بر كاراست و در كارنشاط و علاقه خود به خودی و غریزی نیست و هدف كار مانند بازی در خودش نیست و برای كار تمرین و مراقبت زیاد لازم است. وقتی كار از بازی و تفریح خالی باشد خسته كننده بوده و ارزش نخواهد داشت هم چنین بازی وقتی به صورت ابتدایی و بدون هدف باشد مفید نخواهد بود. بازی طوری باید انتخاب شود كه فواید جسمانی و عقلانی در ان مندرج باشد به طور خلاصه در بازی بایستی مقدار كار وكوشش گنجانده شود. اگربازی تا حد خستگی اعمال شود اثر معكوس دارد و بی فایده می­شود. كودكانی كه در این امر فرط می­كنند از درس عقب افتاد . و نتیجه مثبت بدست نمی­آورند نظر به اهمیت جسمانی و عقلانی و نقشی كه بازی در توسعه پرورش قوای ذهنی دارد، لازم است مطالعات بیشتری در این زمینه اعمال گردد. (مهجوری، 1378 ).

لینک کمکی